Айя-Софья

Wikipedia дан
Айя-Софья (2013).

Айя-Софья - Стамбулдагы музей имарат. Бул көөнө архитектуралык эстеликтин пайдубалы император Константиндин буйругу менен 325-жылы түптөлүп, 10 миң жумушчу 5 жылда салып бүтүргөн. Андан бери бир нече ирет оңдолуп, калыбына келтирүү иштери жүргүзүлгөн. Азыркы көрүнүшү негизинен 532-37-жылы (император Юстиниандын заманында) архитекторлор Анфимий жана Исидордун колунан чыккан үлгү нускадагы калыбын сактаган. Алардын салган күмбөзү 20 жыл өткөн соң кулап калып, 563-жылы Родос аралынын топурагынан жасалган жеңил кыштан жаңы күмбөз тургузулган. Анын узундугу 77 м, бийиктиги 55,6 м, куполунун диаметри 31,5 м келип, анын негизин айланта 40 терезе жасалган. Алар аркылуу ичине туш тараптан жарык төгүлүп, куполдун зор табагы храмдын үстүндө калкып тургандай көрүнөт. Бул имараттын курулушунун күбөсү болгон жазуучу Прокопийдин сөзү боюнча, Айя-Софья деңиз толкундарынын үстүндөгү кеме сыяктуу бүткүл шаардын үстүнөн бийлеп тургандай элес калтырчу экен. Айя-Софья учурунда дүйнөдөгү эң ири чиркөөлөрдүн бири болгон. Түрктөргө чейин Византия империясынын, кийин 500 жыл бою түрктөрдүн диний борбору болгон. 1453-жылы мечит болуп, ошого жараша имараттын ичи кайрадан көркөмдөлүп жасалгаланган. 16-18-кылымдарда тегерегине мунаралар тургузулуп, кошумча курулуштар салынган. Ататүрктүн тушунда Айя-Софья 1935-жылы мамлекеттик музейге айландырылган. Учурда анын бир нече филиалдары бар.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

  • “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1