Арык, урук

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Арык тукуму, уругу - баргы, бугу, нойгут урууларынын курамындагы уруктардын жана уруктар тобунун аталыштары катары маалым[1].

Параллелдери казактарда “арык токум”, түркмөндөрдө жана каракалпактарда “арык” формаларында кездешет[2].

Этноним[оңдоо | булагын оңдоо]

Этноним хакас тилинде эки маанини туюнтары маалым:

  1. Дарыянын ортолугунда пайда болгон арал;
  2. Аралда өскөн өсүмдүк, бак-дарактар;

Экинчи мааниси:

  1. Тунук;
  2. Ыйык[3].

Монгол тилинде(монг. ариг) “таза”, “тунук”, 2жакшы" дегенди аныктайт (Монгол орос толь, 1957,43). Кыргыздар менен этникалык жакындыгы аныкталган сары угурларда “арык” сөзү “таза” деген мааниден башка, “кытайлардын бийлигин тааныган түрк тилдүү мусулмандар” дегенди түшүндүрөт[4].

Тарыхы[оңдоо | булагын оңдоо]

XVIII к. арыктар өз алдынча урук болгондугу, кийинчерээк бугулардын курамына киришкендигин окумуштуулар өз иликтөөлөрүндө белгилеп жүрүшөт[5].

Эскертүүлөр[оңдоо | булагын оңдоо]

  1. Абрамзон, 106.
  2. Жанузаков, 1982, 165; Атаниязов, 1988, 14; Жданко, 1990, 45.
  3. Бутанаев, 1999, 27.
  4. Малов, 1957, 18.
  5. Абрамзон, 1990, 50.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]