Төрт жалбырактуу мандалак

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Төрт жалбырактуу мандалак (лат. Tulipa tetraphylla, Regel) - Пияз түптүү эфемероид. Пияз түбү жазы жумуртка сымал, диаметри 1,5-3 см, кара- күрөң, катуу, калың кабыктуу. Сабагынын бийиктиги 3 -25 см, түксүз. Жалбырактары (3-7), орок сымал, быржыктуу, көпчүлүк учурда ийри-буйру, кур сымал, боз, түксүз, ак кырдуу. Гүлү 1-4, сары, гүл коргону кыйшык (имерилген). Гүл коргонунун сырткы желекчелери (узуну 2-6 см, туурасы 0,7-2,9 см) жазы ланцеттүү же сүйрү ромбдой, сыртынан капталы узун көрүнгөн саргыч-жашыл тактуу, учундагы кыры сары, ички капталы сапсары. Ички желекчелери ичке, тескери сүйрү жумуртка сымал, узундугу 1,3-5,8 см, туурасы 0,8-3,5 см; сырты сары, борбордук тарамышы жашыл, эки жагынан тең штрихтей, жазы, учтугуй, жашыл тактуу, ички капталы нак сары. Аталыгы гүл коргонунан үч эсе кыска, бирок мөмөлүгүнөн бир жарым эсе бийик. Кутучасынын узундугу 3,7 см, туурасы 1,7 см, жазы созулуңку, учуна жана түбүнө кескин ичкерген, тегинде карпофоралуу (бийиктиги 0,5 см ге, туурасы 0,4 см ге жеткен); жогору бөлүгү кыска мамычага ичкерген (узундугу 0,4 см ге чейин).

Биологиялык өзгөчөлүктөрү[оңдоо | булагын оңдоо]

Май айында гүлдөйт, мөмөлөөсү боюнча маалымат жок. Жалпы жана өлкөдө таралышы. Ички Тянңшанң.

Өсүү шарттары[оңдоо | булагын оңдоо]

Таштуу беттер.

Саны[оңдоо | булагын оңдоо]

Маалыматтар жок.

Чектөөчү факторлор[оңдоо | булагын оңдоо]

Адамдын чарбачылык иш аракеттери: жазында мал жаюу, гүлүн үзүп, пияз түптөрүн казып алуу.

Өстүрүү[оңдоо | булагын оңдоо]

Маалымат жок.

Уюштурулган коргоо аракеттери[оңдоо | булагын оңдоо]

Иштелип чыкпаган.

Коргоо үчүн зарыл аракеттер[оңдоо | булагын оңдоо]

Популяциясына иликтөө жүргүзүп, түр кеңири таралган жерлерде ботаникалык заказниктерди уюштуруу. Гүлүн үзүп, пияз түбүн чогултуп, мал жаюуга тыюу салуу.

Статусу[оңдоо | булагын оңдоо]

VU. Ички Тянь-Шандын эндеми.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]