Урук

Wikipedia дан

УРУК – бир тукумдан (энеден же атадан) тарап, өздөрүнүн (реалдуу же мифтик) тегин бир деп эсептешкен жалпы атка ээ туугандар тобу. Урук палеолит доорунда пайда болгон. Экзогамияга ылайык уруктар айрым жашабастан, адегенде эле урууларга биригишкен ( Уруу). Урук өнүгүүнүн энелик жана аталык доорлорун басып өткөн.

Энелик урук адамдардын өндүрүш мамилелеринин бир кандан тараган туугандардын ортосунда эмгек куралдарынын, керектөөнүн, негизги өндүрүш каражаттарынын жалпы менчикте болушу, туушкандардын коомдук иштерде тең укуктуулугу менен мүнөздөлгөн. Бул мезгилде урук алгачкы коомдун экономикалык жана социалдык ячейкасы болгон. Өндүргүч күчтөрдүн өнүгүшү менен энелик доордогу урук аталык доордогу урукка өткөн.

Анын калыптанышы мал багуу, жер айдоо, металлдан буюм жасоо менен тыгыз байланышкан. Бул мезгилде коомдун экономикалык ячейкасын патриархалдык чоң үйбүлө түзгөн. Урук никени жөнгө салуу жана диний ырым-жырым функцияларын сактап калган. Уруктук мамилелер ыдырап, аймактык мамилелер үстөмдүк кыла баштаган. Ар кайсы уруктардын патриархалдык үй-бүлөлөрү коңшу жашап, коңшу жамаатын түзүшкөн.

Коомдун эконоикалык ячейкасы катары кичине үй-бүлөлөрдүн пайда болушуна шарттар түзүлгөн. Бул өзгөрүүлөр уруктук жана уруулук мамилелердин акырындап жоюлушуна түрткү болуп, таптык мамилелердин калыптанышына зарыл шарттарды түзгөн. Бирок таптык коомдо да уруктук бөлүнүүлөр көчмөн элдерде көпкө сакталып калган.

Колдонулган адабият[оңдоо | булагын оңдоо]

“Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия” Бишкек 2003.
“Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору”
“И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети”
“Башкы ред. Ү.А.Асанов, жооптуу ред. А.А. Асанканов”.
“Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н Өмүрбеков”

Интернеттик шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]