Фон (эл)

Википедия дан
Фон
Расмий аталышы

Fon

Учурда жайгашкан ареалы жана саны

Бардыгы: 3,5 млн
 Бенин
 Нигерия

Тили

фон

Дини

христиандар (католиктер) жана мусульмандар

Расалык тиби

негроид

Фон, джеджи, дагомеялыктар, чыгыш эве (өздөрүн фонгбе деп аташат) — Батыш Африкадагы эл. Эве элине жакын. Бениндин түштүгүндө жана Нигериянын түштүк-батышында жашайт. Аз сандуу топтор Тогодо бар.
Жалпы саны 3,5 млн адам.

Тил[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Эне тили — фон. Нигер-конго макробүлөсүнүн ква тил уясына кирет.
Көпчүлүгү француз тилин билишет.

Дин[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Фон эли салттуу ишенимдерди (ата-бабаларга сыйынуу, асман, жер кудайларына сыйынуу ж.б.) сактап калган. Алардын ичинде Вуду культу кеңири таралган.
Бир аз христиандар (католиктер) жана мусульмандар бар.

Чарбалык иштер[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Негизги салттуу кесиптери кол менен иштетилген тропикалык жер чарба (маниок, ямс, жүгөрү, батат, жер жаңгак) жана майлуу пальма жемиштерин чогултуу, ошондой эле балык уулоо болуп саналат.

Тарых[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Фон 17 кылымда пайда болгон Дагомея мамлекетинин этникалык өзөгүн түзгөн. Ал мамлекет кул сатуу эсебинен көтөрүлгөн. 19 кылымдын аягында француз колонизаторлору басып алышкан.

Коом[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Салттын негизинде коомдук уюм — уруу башчылары, айылдык жана көп үй-бүлөлүү жамааттар, аталык уруулук уюм; көп аялдуулук, сорорат жана левират кеңири таралган.
Салттуу сокмо үйлөр тик бурчтуу, чатыры (чөп, чий, камыш менен жабылган) бар.
Жыгачтан жана пилдин сөөгүнөн көркөм оюу өнүккөн.

Булактар[түзөтүү | булагын түзөтүү]

https://bigenc.ru/ethnology/text/4716904 Archived 2022-07-11 at the Wayback Machine