Лондон
Улуу Британиянын борбор шаары
|
Ло́ндон (англ. London [ˈlʌndən] (i)) – Улуу Британия Бириккен Падышалыгынын жана Түндүк Ирландиянын борбору, Англиядагы шаар. Административдик түрдө, церемониалдык Чоң Лондон жана Сити графтыктарынан турган, Чоң Лондон аймагын түзөт.
Калкы - 8,2 млн киши (2011 жыл), Евробиримдиктеги эң чоң шаар. Метрполитен чегинде 12 миллиондон жогору адам жашап, «Чоң Лондон» агломерацияны түзөт. Улуу Британия аралынын түштүк-чыгышында, Темза дарыясынын жээгинде, Түндүк деңизинен 80 км алыстыкта жайгашкан.
Нью-Йорк шаары менен дүйнөлүк алдыңкы каржы борбору наамы үчүн күрөшкөн, глобалдык шаарлардын бири. Дарыя жана деңиз порту; алты аэропорт; эң эски дүйнөдөгү метрополитен. 40тан ашык ЖОЖ (Жогорку Окуу Жайы) иштейт. Британ музейи жана дүйнөдөгү эң чоң Британ китепканасы орун алган.
Тарых борборун Орто Кылымдагы Тауэр чеби жайгашкан, Вестминстер жана Сити райондору түзөт. 1666 жылы өрттөн улам шаар катуу талкалоого учураган. 43 жылы римдиктердин Британияга жасаган кол салууларынан кийин, римдиктер менен Лондиниум аты менен түзүлгөн. XI—XII кылымдарда Англиянын борбор шаарына айланган. XVIII кылымдын башында Улуу Британиянын борбору жана Европанын эң чоң шаарына айланды. XVI кылымдан XX кылымга чейин Британ империясынын борбору болуп турду. 1825 жылдан 1925 жылдары дүйнөдөгү эң чоң шаар болгон.