Дин

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Араб тилинен келген "дин"деген сөз лексикалык жактан;"акыбет,жаза,өкүм,саясат,баш ийүү,сыйлык,улут,шарият,"сыяктуу бир топ маанилерге барып такалат.


Ал Эми Ислам аалымдыры өз каалоо-эрктери менен жакшылыкка баштоочу Алла Тааланын мыйзамдарынын жыйнагы".

Бул мыйзамдар жыйнагы Алла Таала жөнөткөн өзгөчө жөндөмдүү инсандар пайгамбарлар аркылуу адамзатка жеткирилген жана жашоо эрежеси катары иш жүзүнө ашырылган.

✅"Диндер канчага бөлүнөт"✅

Окмуштуулар аныктагандай,диндер -ыйык кабарга байланыштуу жана байланышсыз болуп экиге бөлүнөт.


Ыйык кабарга (вахийге) байланыштуу диндердин бардыгында бирдей негизги түшүнүктөр жана окшош чындыктарга басым жасалган болот.

Алла Таала тарабынан жөнөтүлгөн ар бир пайгамбар өзү жөнөтүлгөн замандын шарт-жагдайына жана зарылдыктарына жараша ,эң негизги эреже-мыйзамдар жагынан алганда өзүнөн мурда келген пайгамбардын "из басары",толуктоочусу жана жолун улантуучусу катары иш жүргүзүп,өзүнөн мурдагы пайгамбардын милдетин аркалоону уланткан .


Ал эми ыйык кабарга таянбаган диндер болсо,туура эмес башаттардан келип,нуктан чыккан,адамдар жагынан бардыкка келтирилген "жасалма" диндер болуп саналат.

Айрыкча айтып өтүүгө тийиштүү ,медитация,йогизим жана теңирчилик сыяктуу диний түс алган айрым топтор жана уюмдар түпкүлүгүндө эч бир пайгамбарга,эч кандай ыйык кабарга таянбагандыктан,аларды дин катары эсептөөнүн кажети жок.

Илимде[оңдоо | булагын оңдоо]

Адамдын жана адамдардын аң-сезиминде, кулк-мүнөзүндө, жүрүм-турумунда, иш-аракеттеринде өзгөчө таасирге ээ рухий көрүнүш; 1) табынуу, сыйынуу объектиси болуп саналган табияттан тышкаркы күчтөргө (Кудайдын кудуретине, арбактарга) берилип ишенүүгө негизделген түшүнүмдөр, ишенимдер, элестер, аң-сезимдер жыйындысы; 2) адам менен Кудайдын (же табияттан тышкаркы күчтөрдүн) ортосундагы мамилелер системасы, санжабы; 3) ишенимдердин, таатибадаттардын, табынуу-сыйынуулардын маңызын билдирген жалпы атамасы.

Теологияда[оңдоо | булагын оңдоо]

Кудайды аңдап билүүгө, анын чексиз улуу кудуретине терең ынаным менен таанууга алып баруучу бирден бир жол; адамзат түзгөн илим-билим түрлөрүнүн эч бири Кудайды аңдоого, анын кудуретин таанууга жана түшүнүүгө жөндөмсүз делет.

Атеизмде[оңдоо | булагын оңдоо]

Бир же бир нече кудай бар, табияттан тышкары кереметтүү илме кайып күчтөр бар деген ишенимге таянган көз караштардын, сезим-туюмдардын, ырым-жырымдардын, каада-салттардын жыйындысы. Дин түшүнүгүнө диний мекемелер (мечит, чиркөө, буткана жана башка) жана диний кызматкерлер (бакшы, поп, молдо жана башка) да кирет. Анын белгиси реалдуу дүйнөдөн тышкары сырдуу күчтөр бар экенине, аңдабастан, сокур ынануу; табияттагы же коомдогу кадыресе эле көрүнүштөрдүн, кубулуштардын, байланыштардын, мыйзамченемдердин аңсезимде укмуштанып, теңирден тескери чагылышы («адамдардын башында, алардын күнүмдүк турмушунда үстөмдүк кылган сырткы күчтөрдүн фантастикалык чагылуусу жердеги күчтөр, жердик эмес формага ээ болгон чагылуу» Ф. Энгельс). Диндин тарыхта белгилүү алгачкы түрлөрү: магия, тотемизм, фетишизм, анимизм дагы ушул сыяктуу. Тарыхый өнүгүү формалары: уруулук, улуттук-мамлекеттик (этностук), дүйнөлүк (буддизм, христиан, ислам).


Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

  • “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5