Иосиф Сталин

	Сталин Иосиф Виссарионович; груз. იოსებ ბესარიონის ძე სთალინ
15-март 1946 — 5-март 1953
Мамлекет башчысы:	Михаил Калинин (1938—1946); Николай Шверник (1946—1953)
Андан мурунку:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн;; ал өзү СССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасы катары
Андан кийинки:	Георгий Маленков
10-февраль 1934 — 5-март 1953
8-август 1941 — 5-март 1953
Мамлекет башчысы:	Михаил Калинин (1938—1946); Николай Шверник (1946—1953)
Андан кийинки:	Никита Хрущёв
3-апрель 1922 — 10-февраль 1934
Андан мурунку:	кызмат орду жаңы түзүлгөн
Андан кийинки:	кызмат орду жоюлган
6-май 1941 — 15-март 1946
Мамлекет башчысы:	Михаил Калинин (1938—1946)
Андан мурунку:	Вячеслав Молотов
Андан кийинки:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн
	Мамлекеттик коргоо комитетинин төрагасы
	Мамлекеттик коргоо комитетинин төрагасы
30-июнь 1941 — 4-сентябрь 1945
Мамлекет башчысы:	Михаил Калинин (1938—1946)
Андан мурунку:	кызмат орду жаңы түзүлгөн
Андан кийинки:	кызмат орду жоюлган
15-март 1946 — 3-март 1947
Мамлекет башчысы:	Өзү; Михаил Калинин (1938—1946); Николай Шверник (1946—1953)
Андан мурунку:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн
Андан кийинки:	Николай Булганин
25-февраль 1946 — 15-март 1946
Мамлекет башчысы:	Өзү; Михаил Калинин (1938—1946)
Андан мурунку:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн
Андан кийинки:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн
19-июль 1941 — 25-февраль 1946
Мамлекет башчысы:	Өзү; Михаил Калинин (1938—1946)
Андан мурунку:	Семён Тимошенко
Андан кийинки:	кызмат ордунун аталышы өзгөртүлгөн
24-февраль 1920 — 25-апрель 1922
30-март 1919 — 7-февраль 1920
Мамлекет башчысы:	Ленин Владимир Ильич
Андан мурунку:	Карл Ландер
Андан кийинки:	кызмат орду жоюлган
8-ноябрь 1917 — 7-июль 1923
Андан мурунку:	кызмат орду жаңы түзүлгөн
Андан кийинки:	кызмат орду жоюлган
Дини:	православие, кийин — атеизм
Туулган жылы:	18 -декабрь 1878
Туулган жери:	Орус империясы, Кавказ генерал-губернаторлугу, Тифлис губерниясы, Гори
Каза болгон жылы:	5 -март 1953 (74 жаш)
Каза болгон жери:	СССР, ОСФСР, Москва облусу, Волынское айылы, Ближняя дача
Мүрзөсүнүн орду:	Ленин мавзолейи (1953); Кремль дубалынын жанындагы некрополь(1961)
Туулганда берилген ысымы:	Иосиф Виссарионович Жугашвили; груз. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი
Атасы:	Жугашвили Виссарион Иванович (1850—1909)
Апасы:	Жугашвили (Геладзе) Екатерина Георгиевна (1858—1937)
Жубайы:	1) Сванидзе Екатерина Семёновна (1885—1907); 2) Аллилуева Надежда Сергеевна (1901—1932)
Балдары:	1-никесинен; уулу: Яков (1907—1943); 2-никесинен; уулу: Василий (1921—1962); кызы: Светлана (1926—2011); асыранды уулу: Артём (1921—2008)
Партиясы:	Орусиянын cоциал-демократиялык жумушчулар партиясы; Орусиянын cоциал-демократиялык жумушчулар (большевиктер) партиясы; Орусиянын коммунисттик (большевиктер) партиясы ; Бүткүл союздук коммунисттик (большевиктер) партия ; Советтер Союзунун Коммунисттик партиясы
Билими:	Тбилиси теологиялык семинариясы (окуусун бүтүргөн эмес, окуудан чыгарылган)
Ишмердүүлүгү:	революционер, саясатчы, аскер кызматкери, публицист
	Аскердик кызматы
Өтөгөн жылы:	ОСФСР (1918—1922) ; СССР (1941—1953)
Кызмат өтөгөн жайы:	Жумушчу-дыйкан кызыл аскери ; Совет армиясы
Наамы:	Советтер Союзунун генералиссимусу
Башкаруусу:	Советтер Союзунун революциялык аскердик кеңешинин мүчөсү (1918–1922); Түндүк Кавказ аскер округунун аскердик кеңешинин төрагасы (1918); Түштүк фронтунун аскердик революциялык кеңешинин төрагасы (1918); СССР Куралдуу Күчтөрдүн Башкы колбашчысы (1941-жылдан бери); Мамлекеттик коргонуу комитетинин төрагасы (1941–1945); Башкы колбашчысынын кеңешинин төрагасы (1941–1945)
Катышкан согушу:	Орусиядагы жарандык согуш ; Совет-поляк согушу ; Бессарабиянын чабуулу ; Улуу Ата-Мекендик согуш ; Экинчи дүйнөлүк согуш ; Корей согушу
Автограф:
Сталин Иосиф Виссарионович Уикиказынада

Сталин Иосиф Виссарионович — Мурдагы Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын жетекчи ишмерлеринин бири. Көптөгөн бейкүнөө адамдарды өлүм жазасына өкүм кылды, миллиондогон украиндерди, казактарды жана башка элдерди ачкачылыкка салды, ошондой эле экинчи дүйнөлүк согушту жоготкон жана баштаган.

Өмүр баяны

Иосиф 1879-жылы 21-декабрда Тифлис губерниясынын Гори шаарында туулган. 1894-жылы Горидеги дин окуу жайын бүтүрүп, Тифлис правослазие семинариясына кирген. Ал жердеги марксчылардын таасири менен революциячыл кыймылга аралашып, жашырын ийримдерде марксылк адабияттар менен тааныша баштаган. 1899-жылы революциялык иштери үчүн семинариядан куулгандан кийин жашырын абалга өтүп, революциялык илимди кесип кылып алып, Октябрь революциясын даярдоого жана ишке ашырууга активдүү катышып, Борбордук Комиссиянын Саясий бюросунун куралдуу көтөрүлүшкө жетекчилик кылып, Петроград Аскердик революциялык комитетинин мүчөлүгүнө кирген. Ал 1953-жылы 5-мартта дүйнөдөн кайткан.

Бизге - саясатчылардын кереги жок, аткаруучулар керек. Социализимге - жакындаган сайын душмандардын каршылыгы күчөп, күрөш курчуйт. Бир - жолу кабыл алынган чечимди өзгөртпөш керек. Сиздин - жоро-жолдошторуңуз эле көп экен. Жамандан - жаан жасаса болот. Өткөн - иш бир кудайга таандык. Көрүстөндө - гана талаш-тартыш болбойт. Калпка - муюп, чындыкка ишенишпейт. Кагылышта - канөлөт. Душмандарды - өз жеринде талкалаш керек. Депутат - элдин кызматчысы. Большевиктер - ала албас чеп жок. Кадрлар - баарын чечет. Техника - баарын чечет. Түшүм болсо - эгин болот. Тушум болбосо, эгин болбойт.

Ал тууралуу ар кыл баалар

Шолохов: «Күлө багып караганы менен, көзү жолборс Бухарин: «Маркстан окуган Чынгыз-хан". Кретинский: «Жолборс көзүү бул адам далай кайгыны билет" Симонов: «Сталин саясий гроссмейстер болгон». Черчилль: «Сталин эң ири саясатчы». Твардовский: «Ал улуу бирок, коркунучтуу киши>. Адатта И. В. Сталин кимдир-бирөө жазаланган кагаздарды жетекчилерге жүктөп койчу экен.

Ага болгон мүнөздөмө

Жемелев: Рокоссовский түрмөдөн бошоп, 1941-жылы дивизияга командир болуп жүргөндө, ага чоң кызмат сунуш кылмак болуп, фронттон чакыртат. - Германиянын согуштук доктринасын жакшы билесизби? - Жок, жолдош Сталин. - Герман армиясынын түзүлүшү менен курал-жарагынчы? - Жок, жолдош Сталин. Акыркы жылдары түрмөдө олтурдум да. - Кан күйүп жатса түрмөдө отуруп алганын карап кой! деген экен.

Сыйлыктары жана наамдары

Иосиф Сталинге Соцалисттик Эмгектин Баатыры (1930), Советтер Союзунун Маршалы (1943^[1]), Советтер Союзунун Генералиссуму деген наам берилген. 1-даражадагы Суворов ордендери жана медалдар менен сыйланган.

Адабият

Борев Ю. Б. Сталин жөнүндө икая / Котор.: С. Наматбаев. -Б.: Мектеп, 1991. -336 б. Сактанов К. Сталин. -Б., 1992. -88 б.; Жуков Г. К. Сталин жөнүндө. Тагдырлар: Илимий-таанып билүү китеби. - Ф., 1990. -Б. 5-18; Сталинизм «Триумф жана трагедия» китебинин кыскартылган вариантынан / 9-февр; Сталин (Жугашвили). И. В. // Кыргыз Совет Энциклопедиясы.

Булактар

↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении Верховному Главнокомандующему Вооружёнными силами СССР Сталину И. В. военного звания Маршала Советского Союза» от 6 марта 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 6 марта (№ 11 (217)). — С. 1

Тышкы шилтемелер

ФотоПризер. КСРБ жетекчилери (орусча)
ФГБУ «Президентская библиотека имени Б.Н. Ельцина». Руководители советского государства (орусча)
60 лет без Сталина Archived 2013-03-06 at the Wayback Machine (орусча)

[1] Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении Верховному Главнокомандующему Вооружёнными силами СССР Сталину И. В. военного звания Маршала Советского Союза» от 6 марта 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 6 марта (№ 11 (217)). — С. 1

[1]

Кеңештик Социалисттик Республикалар Бирлигинин жетекчилери
КСРБ Эл комиссарлар кеңешинин төрагасы (1922—1924)	Ленин Владимир Ильич¹ (1922—1924)
БККП(б) БК башкы катчысы (1922—1934)	Сталин Иосиф Виссарионович¹ (1922—1934)
БККП(б) БК/ КСРБ КП катчысы (1934—1953)	Сталин Иосиф Виссарионович¹ (1934—1953) • Маленков Георгий Максимилианович (1953) • Хрущёв Никита Сергеевич (1955)
КСРБ КП биринчи катчысы (1953—1966)	Хрущёв Никита Сергеевич (1953—1964) • Брежнев Леонид Ильич¹ (1964—1966)
КСРБ КП башкы катчысы (1966—1990)	Брежнев Леонид Ильич¹ (1966—1982) • Андропов Юрий Владимирович¹ (1982—1984) • Черненко Константин Устинович¹ (1984—1985) • Горбачёв Михаил Сергеевич (1985—1991)
КСРБ президенти (1990—1991)	Горбачёв Михаил Сергеевич (1990—1991) • Янаев Геннадий Иванович м.а (1991) • Горбачёв Михаил Сергеевич (1991)
¹Кызматта учурунда каза болгон