Байыркы Египет маданияты

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Хефрен пирамидасы жана Чоң Сфинкс.

Байыркы Египет маданияты б. з. ч. 4-мин жылдыктын аягында, 3-мин жылдыктын башында байыркы Египет мамлекетинин түзүлүшү менен жаралып, б. з. ч. 1-миң жылдыктын орто ченине чейин созулат.

Кээде анын акыркы мезгили катары эллинисттик жана рим – византиялык доорлор (б. з. ч. 332 – б. з. 642) да эсептелген.

Курулуштар[оңдоо | булагын оңдоо]

Байыркы Египет Маданиятынын өзгөчөлүгү анын географиялык абалынаНил дарыясынын түшүмдүү өрөөнүнөн орун алгандыгына байланыштуу. Кулдардын күчү ири сугат системалары менен храмдарды курууга жумшалган; көптөгөн каражаттар пирамидаларды курууга сарпталган. Алардын эң чоңу – Гизадагы Хеопстун пирамидасынын (бийиктиги 146,6 м) курулушуна 30 жыл бою бир эле мезгилде 200 миң кул иштеген.

Коомдогу жетектөөчү роль бийлик төбөлдөрү менен жрецтерге таандык болгон.

Диний көз караштары[оңдоо | булагын оңдоо]

Диндеги негизги салт өлгөндөрдүн денесин мумия менен катыруу, ошондой эле жаныбарларга сыйынуу эсептелген.

Жазуу тамгалары[оңдоо | булагын оңдоо]

Байыркы Египет маданиятындагы бир өзгөчөлүгү – анын татаал иероглиф жазмасы.

Египеттик жазмалар.

Илимий иштери[оңдоо | булагын оңдоо]

Египетте зор колдонмо мааниге ээ болгон илимдерге (геометрия, арифметика, жөнөкөй алгебра) негиз салынган.

Адабий булактар бизге көпчүлүк учурда байыркы грек белгисиз авторлорунун чыгармалары катары жетти. Негизги адабий жанрлар: тамсилдер, насыяттар, баяндар, мифтер,жомоктор, гимндер, сыйынуулар, эпистолярдык тексттер. Диний – мифтик тексттер биздин мезгилге «Саркофагдардын тексттери», «Пирамидалардын тексттери», «Маркумдар китептери» деген жыйнактарда топтоштурулуп жетти.

Байыркы Египет маданияты жөнүндөгү маалыматтар[оңдоо | булагын оңдоо]

Байыркы Египетттин маданияты жөнүндөгү көптөгөн маалыматтарды байыркы гректер сактап жеткиришти. Алар Байыркы Египетти акылмандуулуктун өлкөсү деп, ал эми египеттиктерди өздөрүнүн мугалимдери деп эсептешкен.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8