Жалил Садыков

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Садыков, Жалил
Жалпы маалымат
Төрөлгөндө берилген аты: Садыков, Жалил
Туулган жылы: 23.10.1932-жыл
Туулган жери: Кичи-Кемин айылы, Кемин району, Фрунзе облусу, Кыргызстан
Өлгөн жылы: 21.10.2010-жыл
Өлгөн жери: Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы
Сөөгү: Ала-Арча көрүстөнүнө коюлган, Бишкек шаары,Кыргыз Республикасы
Өлкө: CCCР желеги СССРКыргызстан желеги Кыргызстан
Ишмердүүлүгү: акын, драматург, коомдук ишмер
Наамдары: Кыргыз CCРинин адабиятына жана искусствосуна эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын эл акыны, Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз ССРинин мамлекеттик сыйлыгынын ээси
Чыгармачылык активдүүлүгү: 1953-2011-жылдар

Жалил Садыков - акын, драматург, котормочу жана коомдук ишмер.

Кыскача өмүр таржымакалы[оңдоо | булагын оңдоо]

Жалил Садыков Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Кемин районундагы Кичи-Кемин айылында 1932-жылы 23-октябрда туулган.
Орто мектепти ошол айылдан бүтүп, колхоздо иштеп, «Ак-Туз

гызстан Жазуучулар союзунун кеңешчиси болгон.
1964-жылдан «Ала-Тоо» журналында бөлүм башчы, жооптуу катчы болгон.
1967-жылдан «Жаш ленинчи» журналын жетектеген.
1980-жылдары Кыргыз ССР маданият министрлигинин репертуардык-редакция коллегиясынын башкы редактору,
1988–1992-жж. «Кыргыз маданияты» гезитинин башкы редактору, Кыргыз Республика Ишкерлеринин улуттук казына башкармасынын төрагасы болгон.
Кыргыз Республикасынын эл депутаты, Жогорку Кеңештин депутаты болгон.

Адабий чыгармачылыгы[оңдоо | булагын оңдоо]

Ж.Садыковдун «Убада» аттуу алгачкы ыр жыйнагы 1958-жылы жарык көргөн.
Акындын жүздөгөн ырларына обон чыгарылган.
Ж.Садыковдун «Манастын уулу Семетей» (1982), «Сейтек»(1987), «Айкөл Манас» (1990) үчилтиги Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында, «Эр Төштүк», «Ак Мөөр», «Жукеев-Пудовкин», «Терең кечүү» ж. б. драмалары театрларда коюлган.

Ж.Садыков чыгыштын улуу акыны Омор Хаямдын «Рубаилерин», Р.Гамзатов, К.Кулиев, А.Пушкин, М.Лермонтов, Т.Шевченконун, балкар акыны М.Кудаевдин жана Я.Шивазанын чыгармаларын которгон.

Ж.Садыковдун ыр жана поэма жыйнактары ондогон элдердин тилине которулду, драмалык чыгармалары чет өлкөнүн элет, шаарларындагы сахналарга коюлуп келет.
1958-жылдан 1991-жылдын соңуна чейин СССР жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Ж.Садыков Кыргыз Республикасынын Гимнинин автору.

Сыйлыктары менен наамдары[оңдоо | булагын оңдоо]

«Манастын уулу Семетей» эпикалык драмасы үчүн Ж.Садыковго Кыргыз Республикасынын Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлык ыйгарылган.
Ж.Садыковго “Кыргыз Республикасынын искусствосуна эмгек сиңирген ишмери», “Кыргыз Эл акыны» наамдары ыйгарылган.

Жарык көргөн китептери[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз тилинде
Убада: Ырлар жана поэмалар – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 128 б.
Жайкы таңда: Ырлар жана поэма – Ф.: Кыргызмамбас, 1961. – 152 б.
Кечээкинин күбөсү. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1962. – 55 б.
Бөжөктөрдүн өмүрү. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1964. – 31 б.
Акын чабан: Очерк. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 15 б.
Сары өзөн: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 121 б.
Бөбөктөргө үйрөткүн: Ырлар: Мектеп жашына чейинки майда балдар үчүн. – Ф.: Мектеп, 1966. – 18 б.
Кылымдын барактары: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1968. – 127 б.
Менин ырым мекеним: Ырлар жана поэма – Ф.: Кыргызстан, 1958 – 127 б.
Сырдашуу: Ырлар жана поэма. – Ф.: Мектеп, 1969. – 90 б.
Унутулгус обондор: Ырлар жана поэма. – Ф.: 1971. – 121 б.
Жоогазын: Ырлар жана поэма. – Ф.: Мектеп, 1973. – 78 б.
Toп жылдыздар: Тандалган ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1973. – 302 б.
Тууган жер: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1979. – 176 б.
Мөлтүр булак: Ырлар, поэмалар, драма. – Ф.: Мектеп, 1981. –112 б.
Тууган жер: Ырлар, поэмалар, драмалар: Тестиер балдар үчүн. – Ф.: Мектеп, 1981. – 112 б.
Аккан суу: Ырлар, поэмалар: Жаштар үчүн. – Ф.: Мектеп, 1984. – 192 б.
Жер керемети: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 168 б.
Тандалмалар. – Ф.: Адабият, 1992. – 288 б.
Тандалган чыгармалар – Б.: Бийиктик, 2003. – 503 б.
Кеч күздөгү мөмөлөр. – Б.: Бийиктик, 2007. – 259 б.

Орус тилинде
Лик земли: Стихи и поэмы. – М.: Сов. писатель, 1983. – 80 с.

Котормолору[оңдоо | булагын оңдоо]

Омар Хайам. Рубаилер (Ж.Садыков, Т.Шаршенбаев). – Ф.: Кыргызстан, 1987. – 131 б.
Омар Хайам. Рубаилер (Ж.Садыков, Т.Шаршенбаев). – Ф.: Адабият, 1987. – 131 б.

Драмалары[оңдоо | булагын оңдоо]

Табышкандар: Үч көшөгө, сегиз сүрөттүү драма. Ала-Тоо, 1965, №11. – 79–112-б.
Пудовкин-Жукеев: Үч көшөгөлүү драма. Ала-Тоо, 1966, №10. – 89–112-б.
Айкөл Манас: Эпикалык драма. Ала-Тоо, 1992., №10–11. – 80–113-б.
Айкөл Манас: Драмалар. Ала-Тоо, 1995.– 248 б.
Манас. Семетей. Сейтек: Эпос. Үчилтик Түз.: Ж.Садыков, К.Садыков, Р.Кыдырбаева. – Б. “ЖЭКА» ЛТД, 1999. – 468 б.

Ал тууралуу адабият[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Алтынай Тажыбаева. Борбордук Азиянын эпикалык театры: калыптанышы жана өнүгүшү. Бишкек, "Бийиктик", 2009.



Интернеттеги шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]