Түркия

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Түркия Республикасы
Türkiye Cumhuriyeti

Flag of Turkey.svg Герб
Мамлекеттик Желеги Мамлекеттик Герби
Мамлекеттик Гимни
Turkey (orthographic projection).svg
Негизделген 29-чи октябрь 1923
Эгемендүүлүк күнү 29 Октябрь
Расмий тили Түркчө
Борбор шаары Анкара
Ири шаарлар Ыстанбул, Анкара, Измир, Бурса, Адана
Президентти
Вице-президентти
Ассамблеянын президенти
Режеп Тайип Эрдоган
Фуат Октай
Мустафа Сентоп
Аянты
• Жалпы
• Суу бетинин %.
4-чү - дүйнөдө
783.562 km2 км²
13.930 km2
Калкы
• Бааланган (2019)
Жыштыгы

83.154.997 адам (18-чү)
105/km2 ад./км²
ИДП (САМ)
  • Бардыгы (2019)
  • Ар бир жанга

2,274 трлн $ (13-чи)
27.391 $
АДӨИ ( 2018) 0.806[1] (өтө жогору) (59-чи)
Этнохороним Түрктөр,
жана Түркия кирет
Акча бирдиги Түрк лирасы
(TRY, )
Домени .tr
ISO коду TR
ЭОК коду TUR
Телефон коду +90
Убакыт аралыгы UTC +3

Түркия же Турция (түрк. Türkiye), расмий аты Түркия Республикасы (түрк. Türkiye Cumhuriyeti) — Европа жана Азия материктеринин ортосунда, Кичи Азиянын түндүгүндө жайгашкан. Түркия Республикасы 1923-жылы Осмон империясы жоюлгандан кийин Мустафа Кемал Ататүрк тарабынан негизделген. Түркиянын валютасы - түрк лирасы.

Борбору[оңдоо | булагын оңдоо]

Түркия Республикасынын борбору - Анкара (Ankara). Деңиз денгеелинен 950 м жайгашкан. Стамбул шаарындан кийин экинчи чоң шаар. Байыркы аты Ангора (Angora). Калкы - 5.153.000 киши.

Аймактары[оңдоо | булагын оңдоо]

7 чоң аймагы бар. 1.Акдеңиз аймагы (Akdeniz Bölgesi) 2. Чыгыш Түркия аймагы (Doğu Anadolu Bölgesi) 3.Эге аймагы (Ege Bölgesi) 4. Түштүк-чыгыш аймагы (Güneydoğu Anadolu Bölgesi) 5. Орто Түркия аймагы (İç Anadolu Bölgesi) 6. Мармара аймагы (Marmara Bölgesi) 7. Карадеңиз аймагы (Karadeniz Bölgesi)

Шаарлары[оңдоо | булагын оңдоо]

Шаар калкынын саны боюнча 1 миллион кишиден көп тогуз ири шаарлары бар: Ыстанбул - 11 174 257, Анкара - 4 140 890, Измир - 3 175 133, Бурса - 1 979 999, Адана - 1 611 262, Конйа - 1 412 343, Газыантеп - 1 342 518, Анталья - 1 127 634, Мерсин - 1 056 331 киши.

Тил[оңдоо | булагын оңдоо]

Ыстамбул шаарынын диалекти ырасмий тил катары кабыл алынган.

Дин[оңдоо | булагын оңдоо]

Қалқтын 99 % пайызы мусулман (Ислам динин тутушат).

Демография[оңдоо | булагын оңдоо]

Туркиянын 1927 - 2007 жылдары арасындагы Демографик айрымы.

Калктын акыркы тенденциялары[2]
жыл калктын саны
(31-декабрга карата)
эволюция
2008 71517100
2009 72561312 + 1,46 %
2010 73722988 + 1,60 %
2011 74724269 + 1,36 %
2012 75627384 + 1,21 %
2013 76667864 + 1,38 %
2014 77695904 + 1,34 %
2015 78741053 + 1,35 %
2016 79814871 + 1,36 %
2017 80810525 + 1,25 %
2018 82003882 + 1,47 %

Кооз жерлер[оңдоо | булагын оңдоо]

Каунос шаары азыркы Түркиянын аймагында жайгашкан, бирок, туристтер үчүн жетиштүү популярдуу эмес. Бирок, ошентсе да бул жакка келгендердин көпчүлүгү биздин доорго чейин угулуучу майда көмүү үчүн биринчи болуп кетишүүдө.[3]

Gallery[оңдоо | булагын оңдоо]

Түрк акындары[оңдоо | булагын оңдоо]

Негизги ; Жемал Огуз Өжал, Юнус Эмре

Телекөрсөтүүлөр[оңдоо | булагын оңдоо]

Дүйнөдө түрк телекөрсөтүүлөрүнө, ар кандай форматтагы программаларга жана анимациялык фильмдерге суроо-талап өсүүдө. Бүгүнкү күндө түрк киносу америкалык фильмдерден кийин дароо эле дүйнөдө бекем орунду ээлейт.[4]

Жазуулар[оңдоо | булагын оңдоо]

  1. Human Development Report 2019 (англ.). БУУнун текшерүү программасы. — Доклад о человеческом развитии (2019) на сайте Программы развития ООН. Текшерилген күнү 13 Сентябрь (Аяк оона) 2019.
  2. Welcome to Turkish Statistical Institute (TurkStat)'s. Turkstat.gov.tr (9 Июнь (Кулжа) 2019)..
  3. Түркия кызыктуу.
  4. Дүйнөдө түрк телекөрсөтүүлөрүнө суроо-талап өсүүдө.


Шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]


 
Түркий Мамлекеттер
Азербайжан | Казакстан | Кыргызстан | Түркия | Түркмөнстан | Өзбекстан