Жедигер, уруу

Wikipedia дан
(Жедигер барагынан багытталды)
Jump to navigation Jump to search

ЖЕДИГЕР уруусу орто кылымдардагы жазма булактарда маалымдалат. Элдик санжырада Койлондон Ж. уруусу чыгары баяндалат. 16-к-гы Сайф ад-Дин Аксикендинин «Мажму ат-Таварихинде» Ж-лер Тагай баа- тырдын Кулан (Койлон) аттуу уулунан тарайт деген санжыралык маалымат бар. Ж-лер «Манас» дастанынын дээрлик бардык варианттарында кыргыз урууларынын бири катары кездешип, Ж. уруусунун башында Багыш деген белгилүү жетекчи турганы айтылат. Андан бөлөк кыргыз санжыраларында Ж. аттуу Астрахан ханы ж-дө да баян айтылган. 1549-ж. Казан ш. Едигенин тукуму Ж. тарабынан басылып алынганы маалым. Этностук аталыш казактарда – жедигер, лакайларда – жадыгер формаларында кездешет. Айрым маалыматтар Ж-дин орто кылымдардагы печенег, кыпчак тилдүү этностук чөйрө м-н байланышы болгонун маа-лымдайт. Мис., кооз (жедигер) – кууз, гууз, окуз, уз. Мындан бөлөк этнонимди байыркы игдер уруусунун аталышы м-н тең катар кароого болот. Болжолу, Ж. этнониминин баштапкы формасы жети игдер же жети бөлүктөн турган уруулардын бирикмеси, союзу дегенди түшүндүрүшү ыктымал. Игдер (игдир) этнониминин удаалаштары азербайжандардын, Түркия түрктөрүнүн, Ирандагы түрк (огуз) тилдүү этностордун курамында да кездешет.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003