Саруу (уруу)

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Саруу уруусунун белгилери

Саруу уруусукыргыздын сол канатындагы чоң уруу

Бул уруунун өкүлдөрү негизинен Талас, Жалал-Абад (Чаткал, Аксы, Ала-Бука), Ысык-Көл (Жети-Өгүз, Саруу айылы) аймактарында отурукташкан.

Тарыхта Саруу уруусунун топтору ээлеген жерлер: Жамбыл (Казакстан), Наманган (Өзбекстан).

Этимологиясы[оңдоо | булагын оңдоо]

«Саруу» этноними, эски-моңгол saraɣul (моңг. саруул, калм. Һаруул, ойр. сарул) сөзүнөн келип чыккан деген божомолдор бар. Бул сөз «жарык», «ачык» маанилерин түшүндүрөт.

Башка версия боюнча «саруу» этноними эки сөздөн келип чыккан сары уу. «Сары» сөзү менен көптөгөн версиялар бар.

Уруктар[оңдоо | булагын оңдоо]

Саруу уруусу кийинки ири топтордон, уруктардан турат: — Тубай, Оготур, Ачакей, Чокон, Ажыбек, Төң-Төрт, Кыркуул, Тогунай, Күркүрөө, Чиркей, Жамаке, Баркы, Бешкаман, Мачак, Бала-Саруу ж.б..

Белгилүү инсандар[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Эшим-хан. — 17-чи кылымдын башында Кыргыз-казакты бириктирип жунгарларга (калмактарга) каршы күрөшүп, кыргыз-казак жерлерин коргогон.
  • Сатыкей Баатыр — 17-чи кылымда жунгар баскынчылыгына каршы турган миңбашы (ХVII кылым).
  • Бердике Баатыр — 18-чи кылымда кыргыз жерлерин жунгарлардан бошоткону чоң салымын кошкон баатыр (XVIII кылым).
  • Нүзүп аталык (Нүзүп Эсенбай уулу) — 19-чу кылымдагы Борбор Азиядагы көрүнүктүү мамлекеттик ишмер, миңбашы, Кокон хандыгынын аталыгы (Шералы хан, 1841-1845гг)
  • Жеңижок Көкө уулу — төкмө акын, ойчул.
  • Ниязалы Борошев — комузчу-виртуоз, көптөгөн кγγлөрдүн автору.
  • Мураталы Курөңкеев — кыргыз элинин аспаптык музыкасынын негиздөөчүлөрүнүн бири.
  • Чолпонбай Тулебердиев — Советтер Союзунун Герою. 6-чы Воронеж армиясы стратегиялык позицияны ээлеп алуусу үчүн пулеметту өз денеси менен жаап, шеит болгон.
  • Төлөгөн Касымбеков — жазуучу, Кыргыз Республикасынын герою, «Сынган Кылыч» романын автору.
  • Темиркул Үмөталиев — Кыргыз Республикасынын эл акыны.
  • Роза Отунбаева — Кыргыз Республикасынын алгачкы аял Президенти.
  • Алиясбек Алымкулов — 2010 жылдын Апрель революциясынын башчыларынын бири. Революция учурунда катуу жарадар болгон. Кыргыз Республикасынын Герою.
  • Өмүрбек Бабанов — Олигарх, Экс-Премьер-министр, «Республика-Атажурт» паритиясынын төрагасы.
  • Кубанычбек Жумалиев — экс премьер-министр.

Кылымдар бою Саруу уруусу кыргыз элинин эгемендиги үчүн жана кыргыз мамлекеттүүлүгүн түптөөгө активдүү катышып келет.