Евразиялык экономикалык биримдик

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Евразиялык экономикалык биримдик
Emblem of the Eurasian Economic Union.svg
Евразиялык экономикалык биримдиктин эмблемасы Eurasian Economic Union (orthographic projection) - Crimea disputed - no borders.svg
Негизги маалымат
Мүчө-мамлекеттер

Flag of Armenia.svg Армения
Flag of Belarus.svg Беларусия
Flag of Kazakhstan.svg Казакстан
Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан
Flag of Russia.svg Орусия

Байкоочу мамлекеттер

Flag of Moldova.svg Молдавия

Башкарган мекемелер

Жогорку евразиялык экономикалык кеңеш
Евразиялык экономикалык комиссия

Расмий тилдер

армянча, беларусча, казакча, кыргызча, орусча

Миллионер-шаарлар

Москва, Волгоград, Воронеж, Екатеринбург, Ереван, Казан, Красноярск, Алма-Ата, Минск, Төмөнкү Новгород, Новосибирск, Омск, Пермь, Ростов-на-Дону, Самара, Санкт-Петербург, Уфа, Челябинск

Экономикалык жана саясый борборлор

Flag of Kazakhstan.svg Алма-Ата
Flag of Kazakhstan.svg Астана
Flag of Kyrgyzstan.svg Бишкек
Flag of Armenia.svg Ереван
Flag of Belarus.svg Минск
Flag of Russia.svg Москва
Flag of Russia.svg Санкт-Петербург

Түзүлгөн
Келишимге кол коюу
Келишимдин күчкө кирүүсү

29-май 2014-жыл

1-январь 2015-жыл

Жалпы маалымат
Калкы

8чи - дүйнөдө
183 053 180 адам

Аянты

1чи - дүйнөдө
20 229 248 км²

ИДП (САМ)

5чи - дүйнөдө
$ 4077.1 трл.(ЭВФтин маалыматы боюнча), 4046.1 трл.(ДБнын маалыматы боюнча),

Мүчөлөрүнүн акча бирдиги

Flag of Armenia.svg Армениялык драм (AMD)
Flag of Belarus.svg Белоруссиялык рубль (BYR)
Flag of Kazakhstan.svg Казак теңгеси (KZT)
Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргыз Сому (KGS)
Flag of Russia.svg Орусиялык рубль (RUB)

Убакыт аралыгы

UTC +2ден +12ге чейин

Телефон коддору

+374 Арменияда
+375 Беларусияда
+996 Кыргызстанда
+7 Орусия менен Казакстанда

Расмий сайты

Эуразиялык Экономикалык Биримдик (кыск. ЭАЭБ, арм. Եվրասիական տնտեսական միություն, белар. Еўразійскі эканамічны саюз, каз. Еуразиялық Экономикалық Одақ, орус. Евразийский экономический союз) - регионалдык экономикалык биригүүнүн эл аралык уюму. Уюм эл аралык укукка ээ жана Евразиялык Экономикалык Биримдик жөнүндө Келишимдин негизинде түзүлгөн. ЕАЭБде товар айлантуу, кызмат көрсөтүү, капитал жана жумушчу күчтөрдүн эркин кыймылдашы, жана экономикалык тармакта айкалашкан, макулдашылган же бирдиктүү саясат жүргүзүү камсыздалат.

Евразиялык экономикалык биримдиктин мүчөлөрү болуп Армения, Беларусия, Казакстан Кыргызстан жана Орусия эсептелет. ЕАЭБ улуттук экономикалардын ар тараптуу модернизация, кооперация жана атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга жана уюмдун мамлекеттеринин калкынын жашоо деңгээлин жогорулатуу үчүн туруктуу өнүгүүсүнө шарттарды түзүү үчүн түзүлгөн.

2015-жылдын 25-майында Вьетнам ЕАЭБ өлкөлөрү менен эркин соода чөлкөмүнө кирди.

Курамы[оңдоо | булагын оңдоо]

Мүчөлөрү[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Flag of Armenia.svg Армения (2015-жылдын 2-январынан тарта), (3 010 600 адам 2014-жылдын 31-декабрь айына карата)
  • Flag of Belarus.svg Беларусия (2015-жылдын 1-январынан тарта), (9 481 000 адам 2015-жылдын 1-январь айына карата)
  • Flag of Kazakhstan.svg Казакстан (2015-жылдын 1-январынан тарта), (17 417 447 адам 2015-жылдын 1-январь айына карата)
  • Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан (2015-жылдын 14-майынан тарта), (5 874 100 адам 2014-жылдын 1-ноябрь айына карата)
  • Flag of Russia.svg Орусия (2015-жылдын 1-январынан тарта), (146 267 288 адам 2015-жылдын 1-январь айына карата)

Байкоочу мамлекеттер[оңдоо | булагын оңдоо]

Талапкерлер[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Flag of the People's Republic of China.svg Кытай
  • Flag of Egypt.svg Египет
  • Flag of Europe.svg Европа биримдиги
  • Flag of India.svg Индия
  • Flag of Iran.svg Иран
  • Flag of Pakistan.svg Пакистан
  • Flag of Zimbabwe.svg Зимбабве (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Tunisia.svg Тунис (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Syria.svg Сирия (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Jordan.svg Иордания (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Mongolia.svg Монголия (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Albania.svg Албания (эркин соода чөлкөмүн түзүүнү каалаганын билдиришкен)
  • Flag of Israel.svg Израиль (эркин соода чөлкөмүн түзүү мүмкүнчүлүгү изилденип жатат)

Эркин соода чөлкөмү[оңдоо | булагын оңдоо]

Тарыхы[оңдоо | булагын оңдоо]

1994[оңдоо | булагын оңдоо]

Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев 1994-жылдын 29-мартында Орусияга болгон алгачкы расмий иш сапарында, Москва мамлекеттик университетинде, биринчи жолу бирдиктүү экономикалык мейкиндиктин жана биргелешкен коргонуу саясаттын негизинде Евразиялык биримдикти түзүү идеясын айтып чыккан.

2010[оңдоо | булагын оңдоо]

2010-жылдын июль айында ЕврАзЭУнун чектериндеги Бажы союзун түзүү жөнүндөгү келишимдиктер күчкө киргенден кийин, ошол эле жылдын декабрь айында ЕврАзЭУнун саммиттинде Беларусия, Казакстан, Орусия өлкөлөрүнүн Биримдик экономикалык мейкиндигинин негизинде Евразиялык экономикалык биримдикти түзүү макулдашуусуна кол коюлган.

2011[оңдоо | булагын оңдоо]

19-октябрьда Евразиялык экономикалык уюмдун өлкө башчылары Орусия, Беларусия жана Казакстандын Бажы биримдигине Кыргызстанды кошуу чечимин кабыл алышкан.

18-ноябрьда Москва Орусиянын президенти Дмитрий Медведев, Беларусиянын президенти Александр Лукашенко жана Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев биригүүнүн кийинки этапарынын иш кагаздарына кол коюшкан:

  • Евразиялык экономикалык биригүү жөнүндөгү Декларация
  • Евразиялык экономикалык комиссия жөнүндөгү Келишим
  • Евразиялык экономикалык комиссиянын регламенти

Евразиялык экономикалык биригүү жөнүндөгү Декларацияда 2012-жылдын 1-январынан тарта кийинки биригүү курулуш этабы - Евразиялык экономикалык мейкиндикке өтүшү билдирилет. Евразиялык экономикалык мейкиндик Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун нормаларынын жана принциптеринин негизинде түзүлөт жана калыптануусунун кайсы этабы болбосун башка мамлекеттердин кошулуусуна ачык болот. Түпкү максаты - 2015-жылга Евразиялык экономикалык биримдикти түзүү. 2014-жылдын 1-майына чейин Евразиялык экономикалык биримдиги жөнүндөгү Келишими даяр болушу керек

2012[оңдоо | булагын оңдоо]

2012-жылдын 1-январынан баштап ЕврАзЭУнун Бажы союзун үч өлкө мүчөсүнүн аймагында Евразиялык экономикалык мейкиндиги (ЕЭМ) ишке кирди. Евразиялык экономикалык мейкиндиги мамлекет-мүчөлөрдүн туруктуу жана таасирдүү өнүгүшүнө шарт түзүү жана калктын жашоо деңгээлин көтөрүү үчүн түзүлгөн. ЕЭМдин 2011-жылдын 18-ноябрында кабыл алынган интеграциялык келишимдери толугу менен 2012-жылдын июль айынан баштап иштеп баштаган.

2012-жылдын февраль айында Орусиянын Мамдумасынын төрагасы Сергей Нарышкин Бажы союзун жана Евразиялык экономикалык мейкиндикти түзгөндөн кийин, мамлекет-партнерлор Евразиялык парламентти түзүү ниеттерин айткан, Бажы союзу жана Евразиялык экономикалык мейкиндик болсо келечекте Евразиялык биримдикти түзүүдө негиз болорун билдирген.

2013[оңдоо | булагын оңдоо]

2014[оңдоо | булагын оңдоо]

2015[оңдоо | булагын оңдоо]

Экономика[оңдоо | булагын оңдоо]

Постсоветтик өлкөлөрүнүн биригүүсүнөн болгон жалпы макроэкономикалык таасири бир нече пунктка бөлүнөт:

  • Керектүү сырьенун ташуу/даяр товарды экспортоо чыгымдарын азайтуу натыйжасында товарларга болгон бааны төмөндөтүү
  • Экономикалык өнүгүүнүн бирдей деңгээлде болгонуна байланыштуу ЕАЭБдин жалпы рыногунда "таза" атаандаштык өбөлгөлөнөт
  • Рынокко жалпы мейкиндиктен жаңы оюнчулар кирүү аркасында Бажы биримдигинин өлкөлөрүнүн жалпы рыногунда атаандаштыкты жогорулатуу
  • Өндүрүмдүүлүктү жогорулатуу жана чыгымдарды азайтуу натыйжасында орточо айлык акысын көбөйтүү
  • Товарга болгон сурамды көбөйтүү аркасында өндүрүштү күчөтүү
  • Экспансияланган өндүрүштүн импорт/экспортко багытталган фирмаларында болгон калктын жумуштуулугун көбөйтүүсүнөн жана азыктардын баасын азайтуусунан улам ЕАЭБдин өлкөлөрүнүн элдеринин байгерчилигин жогорулатуу
  • Рыноктун көлөмү чоңойгондуктан жаңы технология жана товарлардын акталышы жогорулайт
  • ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ИДПсынын көлөмүн төмөнкү чегинде 25% көбөйтүү

Ошол эле убакта, биримдикти түзүү жөнүндөгү келишимдин кол коюулган түрү компромисс мүнөздө болгондуктан ойлонгон бир нече чаралар толук аткарылган эмес. Евразиялык экономикалык комиссия жана Евразиялык экономикалык сот кабыл алынган келишимдердин аткарылышын контролдоого кеңири ыйгарым укук алышкан эмес. Эгер ЕЭКтин токтомдору аткарылбаса, талаш маселени Евразиялык экономикалык сот карайт. Соттун чечими рекомендациялык мүнөздө болот, маселе биротоло мамлекет башчыларынын кеңешинин деңгээлинде чечилет.

Биримдиктин акча бирдиги[оңдоо | булагын оңдоо]