Осло

Википедия дан
Jump to navigation Jump to search
Отурукташкан жай
Осло
норв. Oslo
Oslo newer montage 2013.png
Желек Герб
Желек Герб
Өлкө Норвегия
Регион Чыгыш Норвегия
Фюльке Осло
Координаттар 59°54′40″N 10°45′10″E / 59.91111°N 10.75278°E / 59.91111; 10.75278Координаттары: 59°54′40″N 10°45′10″E / 59.91111°N 10.75278°E / 59.91111; 10.75278
Мэр Фабиан Станг
Тарыхы жана Географиясы
Биринчи белгиленген 1048
Мурунку аталышы Асло, Христиания, Кристиания
Аянты 454 км²
Убакыт аралыгы UTC+1, жайында UTC+2
Калкы
Калкы 623 966 адам (2013)
Жыштыгы 1374,37 адам/км²
Этнохороним ослолук, ослолуктар
Сандык идентификаторлор
Телефон коду +47 22
Расмий сайты http://www.oslo.kommune.no/
 (норв.)  (англ.)

Осло (норв. Oslo , [↓ʊʂˈlʊ] же [↓ʊsˈlʊ]) – Норвегиянын борбор шаары. Кургактыкка терең кирип турган Осло-Фьорддун жээгинде, Акэрсэльв дарыясынын өйүз-бүйүзүндө жайгашкан. Калкы 590,4 миң (2011; шаар айланасы менен 1 млн). Эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт. Осло Акерсхус фюлькесинин (административдик-аймактык бирдик) курамына кирет. Шаардын туристтерди кызыктыруучу негизги жайы – фьорддор. Климаты мелүүн, океандык. Кышы жумшак, кар көп жаайт. Январдын Орточо темпрасы –5°С, июлдуку 16°С. Жылдык жаан-чачыны 677 мм.

Шаар 1048-ж. король Харальд Ш Хардерод тарабынан негизделген. 13-кылымдын аягынан норвегиялык королдордун резиденциясы, 1572-ж. Норвегиядагы даниялык королдордун адмененын борбору. 1624-жылкы өрттөн кийин шаар калыбына келтирилип, Кристиания аталып, өлкөнүн расмий борборуна айланган. 1924жылдан азыркы аталышында. Машина куруу (кеме, электр-техникалык, радиоэлектроника ж. б.), тигүү, полиграфиялык өнөр жай ишканалары өнүккөн. Ослодо 19-кылымдын эски курулуштары аз кездешсе, 14–18-кылымдын курулуштары андан да сейрек. Негизинен заманбап курулуштар басымдуу. Акерсхус чеби (14-к.; шаардын тарыхый очогу), барокко стилиндеги собор (17-к.), ратуша сакталган. Мында жыл сайын Норвегия парламенти атайын дайындаган Нобелдик комитет тарабынан «Тынчтыкты чыңдоодогу ишмердиги үчүн» Нобель сыйлыгы тапшырылат. Шаардын батыш бөлүгүндө көптөгөн парктар [анын ичинде Фрогнер-парк Г. Вигеланн жараткан гигант скульптуралуу (227ге жакын) ансамбли менен] жайгашкан. Норвегия илимий жана ад-т академиялары, университет (1811), мамлекеттик сүрөт академиясы, музейлер [анын ичинде тарых, археол. жана ачык асман астында, «Фарм», «КонТики» (мында саякатчы Тур Хейердалга таандык өздүк коллекция коюлган), ошондой эле өзгөчө музейлер – байыркы мезгилден учурга чейинки лыжа коллекциялары, консерва ж. б.], сүрөт галереясы, театрлар (анын ичинде улуттук, опера ж. б.), консерватория жана китепканалар бар. Ослонун башка борборлордон өзгөчөлүгү – автомобиль жолдорунун жер астында курулганында. Шаар – лыжа спортунун борбору. Ослодо VI кышкы олимпия оюндары (1952) өткөрүлгөн. Ботаникалык бак бар.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]