Гомосексуалдуулук

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Гомосексуалдуулук
     бир жыныстуу никени мыйзамдаштырган өлкөлөр      чет өлкөдөн никеге тийген бир жыныстуу никелерди тааныган өлкөлөр      так мыйзам жок      гомосексуалдарды түрмөгө камаган өлкөлөр      гомосексуалдарга карата өлүм жазасын колдонгон өлкөлөр

Гомосексуалдуулук (грек тилинен ὁμός — ошондой эле, окшош жана лат. sexus — жыныс) — адамдын өзү менен бир жыныстагы адамдарга эмоционалдык, сүйүү, романтикалык, эротикалык жана сексуалдык жактан умтулуусу. Гомосексуалдуулук кең мааниде - гетеросексуалдык ориентация (карама-каршы жыныстагы адамдарга умтулуу) жана бисексуалдык ориентация (карама-каршы жана өзү мен бир жыныстагы адамдарга умтулуу) менен бирге үч нормалдуу жыныстык ориентациялардын бири болуп эсептелет. Гомосексуалдуулук 1990-жылы 17-майда, Бүткүл Дүйнөлүк Саламаттык Сактоо Уюму тарабынан ЭОК-10 психикалык илдеттер топтомунан чыгарылган.

Гомосексуал адамдардын дүйнөдөгү абалы[оңдоо | булагын оңдоо]

Дүйнөдөгү 194 өлкөлөрдүн арасынан, 127 өлкөдө гомосексуалдык мамилелер мыйзамдуу, жана 67 өлкөдө мыйзамсыз болуп эсептелет. Кээ бир мамлекеттерде, гомосексуалдарга карата өлүм жазасы колдонулат. Алар: Сауд Арабия, Иран, Йемен, Судан, ошондой эле, Афганистандын, Нигериянын жана Сомалинин террористтер тарабынан басып алынган аймактары.

Борбордук Азияда, гомосексуалдык мамилелер Казакстан, Кыргызстан жана Тажикстанда 1998-жылдан бери мыйзамдуу. Өзбекстан жана Түркмөнстанда, азыркыга чейин совет убагынын гомосексуалдарга каршы колдонулган мыйзамы сакталып келет.

Бир жыныстык никелер[оңдоо | булагын оңдоо]

Азыркы учурда, дүйнөнүн 29 өнүккөн мамлекеттеринде бир жыныстык никелерге уруксат берген мыйзамдар кабыл алынган:

Мамлекет Дата
1 Flag of the Netherlands.svg Нидерланддар 1-апрель, 2001
2 Flag of Belgium (civil).svg Бельгия 1-июнь, 2003
3 Flag of Spain.svg Испания 3-июль, 2005
4 Flag of Canada.svg Канада 20-июль, 2005
5 Flag of South Africa.svg ТАР 30-ноябрь, 2006
6 Flag of Norway.svg Норвегия 1-январь, 2009
7 Flag of Sweden.svg Швеция 1-май, 2009
8 Flag of Portugal.svg Португалия 5-июнь, 2010
9 Flag of Iceland.svg Исландия 27-июнь, 2010
10 Flag of Argentina.svg Аргентина 22-июль, 2010
11 Flag of Denmark.svg Дания 15-июнь, 2012
12 Flag of Brazil.svg Бразилия 16-май, 2013
13 Flag of France.svg Франция 18-май, 2013
14 Flag of Uruguay.svg Уругвай 5-август, 2013
15 Flag of New Zealand.svg Жаңы Зеландия 19-август, 2013
16 Flag of the United Kingdom.svg Улуу Британия 29-март, 2014
17 Flag of Luxembourg.svg Люксембург 1-январь, 2015
18 Flag of the United States.svg АКШ 26-июнь, 2015
19 Flag of Ireland.svg Ирландия 16-ноябрь, 2015
20 Flag of Colombia.svg Колумбия 28-апрель, 2016
21 Flag of Finland.svg Финляндия 1-март, 2017
22 Flag of Malta.svg Мальта 1-сентябрь, 2017
23 Flag of Germany.svg Германия 1-октябрь, 2017
24 Flag of Australia.svg Австралия 9-декабрь, 2017
25 Flag of Austria.svg Австрия 1-январь, 2019
26 Flag of the Republic of China.svg Тайвань 24-май, 2019
27 Flag of Ecuador.svg Эквадор 8-июль, 2019
28 Flag of Costa Rica (state).svg Коста-Рика 26-май, 2020

Мексикада бир жыныстык никелер айрым штаттарда мыйзамдуу деп таанылат.

Мындан тышкары, айрым мамлекеттерде, бир жыныстык никенин ордуна альтернатива катары атайын "жарандык бирге жашоо" (орус. гражданское партнёрство) мыйзамдары кабыл алынган:

Мамлекет Дата
1 Flag of Andorra.svg Андорра 23-март, 2005
2 Flag of the Czech Republic.svg Чехия 1-июль, 2006
3 Flag of Slovenia.svg Словения 23-июль, 2006
4 Flag of Switzerland.svg Швейцария 1-январь, 2007
5 Flag of Hungary.svg Венгрия 1-июль, 2009
6 Flag of Liechtenstein.svg Лихтенштейн 1-сентябрь, 2011
7 Flag of Croatia.svg Хорватия 5-август, 2014
8 Flag of Chile.svg Чили 22-октябрь, 2015
9 Flag of Cyprus.svg Кипр 9-декабрь, 2015
10 Flag of Greece.svg Грекия 22-декабрь, 2015
11 Flag of Estonia.svg Эстония 1-январь, 2016
12 Flag of Italy.svg Италия 5-июнь, 2016
13 Flag of San Marino.svg Сан-Марино 11-февраль, 2019
14 Flag of Monaco.svg Монако 27-июнь, 2020

Белгилүү гомосексуал жана бисексуал инсандар[оңдоо | булагын оңдоо]

• Оскар Уайлд (1854-1900) - атактуу англиялык жазуучу жана поэт.

• Алан Тьюринг (1912-1954) - англиялык математик, логик жана информатика илиминин өнүгүүсүнө зор салым кошкон криптограф.

• Иэн Маккеллен (1939-азыркы убак) - британиялык актёр.

• Элтон Жон (1947-азыркы убак) - британиялык ырчы, пианист жана композитор.

• Эллен Деженерес (1958-азыркы убак) - америкалык актриса, комедиантка жана телеалыпбаруучу.

• Тим Кук (1960-азыркы убак) - америкалык менеджер, Apple компаниясынын генералдык директору.

• Жорж Майкл (1963-2016) - британиялык ырчы, поэт жана композитор.

• Питер Тиль (1967-азыркы убак) - америкалык бизнесмен, Paypal компаниясынын экс-директору.

• Дин Деблуа (1970-азыркы убак) - канадалык режиссёр жана сценарист. "Лило жана Стич", "Ажыдаарды кантип үйрөтүү керек" мультфильмдеринин автору.

• Рики Мартин (1971-азыркы убак) - пуэрто-риколук ырчы, актёр жана жазуучу.

• Жим Парсонс (1973-азыркы убак) - америкалык актёр.

• Ксавье Беттель - (1973-азыркы убак) - Люксембургдун премьер-министри.

• Ана Брнабич - (1975-азыркы убак) - Сербиянын премьер-министри.

• Лео Варадкар - (1979-азыркы убак) - Ирландиянын премьер-министри.

• Марк Фихили (1980-азыркы убак) - ирландиялык ырчы, Westlife поп-группасынын мүчөсү.

• Адам Ламберт (1982-азыркы убак) - америкалык ырчы.

• Руби Роуз (1986-азыркы убак) - австралиялык актриса жана модель.

• Ксавье Долан (1989-азыркы убак) - канадалык актёр жана продюсер.

• Кристен Стюарт (1990-азыркы убак) - америкалык актриса.

• Кара Делевинь (1992-азыркы убак) - британиялык актриса жана модель.

• Сэм Смит (1992-азыркы убак) - британиялык ырчы.

• Брэндон Флинн (1993-азыркы убак) - америкалык актёр.

• Трой Сиван (1995-азыркы убак) - австралиялык ырчы жана актёр.

Гомосексуалдуулук жөнүндө кинотасмалар жана сериалдар[оңдоо | булагын оңдоо]

▪︎ "Prayers for Bobby", Flag of the United States.svg АКШ, 2009.

▪︎ "I Killed My Mother", Flag of Canada.svg Канада, 2009.

▪︎ "The Way He Looks", Flag of Brazil.svg Бразилия, 2014.

▪︎ "Skam", Flag of Norway.svg Норвегия, 2015-2017.

▪︎ "Hidden Kisses", Flag of France.svg Франция, 2016.

▪︎ "13 Reasons Why", Flag of the United States.svg АКШ, 2017-2020.

▪︎ "Love, Simon", Flag of the United States.svg АКШ, 2018.

▪︎ "Bohemian Rhapsody", Flag of the United States.svg АКШ, 2018.

▪︎ "9-1-1: Lone Star", Flag of the United States.svg АКШ, 2020.